
Biuletyn Społeczno-Kulturalny wydawany w Jerzwałdzie od 31 lipca 1991 roku
Nr 245 maj 2012 rok
W Numerze:
Rydzykostan		Z akt Kazimierza Napiórkowskiego	Obyczaje Majowe	Fotografie z szuflady	W naszym ogrodzie?
						Jak drukować poniższe numery
	Fot. Janusz Sokołowski .					POMEZANIAE Numer 244
						POMEZANIAE Numer 243
						POMEZANIAE Numer 242
						POMEZANIAE Numer 241
						POMEZANIAE Numer 240
						POMEZANIAE Numer 239
						POMEZANIAE Numer 238
						POMEZANIAE Numer 237
						POMEZANIAE Numer 236
						POMEZANIAE Numer 235
						POMEZANIAE Numer 234
						POMEZANIAE Numer 233
						POMEZANIAE Numer 232
						POMEZANIAE Numer 231
						POMEZANIAE Numer 230
						POMEZANIAE Numer 229
						POMEZANIAE Numer 228
						POMEZANIAE Numer 227
						POMEZANIAE Numer 226
						POMEZANIAE Numer 225
						POMEZANIAE Numer 224
						POMEZANIAE Numer 223
						POMEZANIAE Numer 222
						POMEZANIAE Numer 221
						POMEZANIAE Numer 220
						POMEZANIAE Numer 219
						POMEZANIAE Numer 218
						POMEZANIAE Numer 217
						POMEZANIAE Numer 216
						POMEZANIAE Numer 215
						POMEZANIAE Numer 214
						POMEZANIAE Numer 213
						POMEZANIAE Numer 212
						POMEZANIAE Numer 211
						POMEZANIAE Numer 210
						POMEZANIAE Numer 209
						POMEZANIAE Numer 208
						POMEZANIAE Numer 207
						POMEZANIAE Numer 206
						POMEZANIAE numer 205
						POMEZANIAE Numer 204
						POMEZANIAE Numer 203
						POMEZANIAE Numer 202
						POMEZANIAE Numer 201
						POMEZANIAE Numer 200
						POMEZANIAE Numer 199
						POMEZANIAE Numer 198
						POMEZANIAE Numer 197
						POMEZANIAE Numer 196





Rejestr sądowy Sąd Wojewódzki w Olsztynie, sygn. akt I Ns. Rej. Pr 25/91 Red. nacz. Janusz Sokołowski 14-230 Zalewo Jerzwałd 52a, tel.: 89 758 86-65, kom. 503 312 016

Rydzykostan

- Ajajajajajajaj! – Krzyknął „Były” znad „Trybunowyborczej”. – Chodźcie no tu Padalczyk, szybko. Ale jaja nad jajami.
- A cóż to się stało Szefie mój ulubiony – skłamał jak zwykle Jan Padalczyk wyrwany ze swojego ulubionego stanu zadumy.

- Ale doskonałą rzecz tu wyczytałem! Ojciec Rydzyk nie dostał koncepcji na swoją telewizję Trwam. Pojawił się oczywiście na obu komisjach sejmowych i senackiej i nic nie wskórał. Celem komisji było przegłosowanie projektu uchwały, która zalecałaby zagłosowanie projektu uchwały, która Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenie kontroli Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Co miałby sprawdzać NIK? Oczywiście kwestie nie przyznania cyfrowej koncesji dla telewizji Trwam. Stacja Rydzyka startowała w konkirsie KRRiT wraz z kolkudziesięcioma nadawcami, jednak wyłoniono tyko czterech zwycięzców.

- „Nie wierzę piosence, niebieski z niej ptak” – tak było w tej starej piosence i ja nie uwierzę dopóki to się nie wydarzy naprawdę. Przecież ten Szefie natychmiast pojedzie do Brukseli na skargę, jak to było w ubiegłym roku, jak nie dostał forsy na swoje wody geotermalne jak tam krzyczał, „To jest totalitaryzm!”

- Tak było Padalczyk, ale przecież nic nie wskórał i Pissssssuarczykom spadło poparcie mimo ich całego zaangażowania.

- Może i spadło, ale ja w domu muszę nadal słuchać „Radia Maryja” 24 godziny na dobę. Tu zawsze można usłyszeć słowo Boże w agresywny sposób szerzone, usłyszeć wielu jedynie słusznych wypowiedzi, jak to było za komuny. O miłości bliźniego nie ma nawet śladu. U mnie w domu, więc sytuacja wcale się nie zmieniła tym bardziej, że stara pojechała do Warszawy, by 21 kwietnia manifestować swoją wierność dla Telewizji Trwam, mimo, że w domu jej nie mamy. Na dodatek, zostawiła mnie bez żarcia, bo w pośpiechu opuściła dom.

- Dla nas ludzi Platformy ważniejsze są działania długofalowe. Poza tym, kogo wspiera „Tybunowyborcza”, ten jest u władzy.

- Nie pamiętam Szefie, żeby Pana „Tybunowyborcza” wspierała PiS, Kaczyńskiego, a przecież byli u władzy tworząc „Ziobrostan” i próbowali budować z Giertychem z Ligi Polskich Rodzin i świętej pamięci Lepperem z Samoobrony IV Rzeczpospolitą. Im wystarczył ojciec Rydzyk, i „Radio Maryja”, który zażądał, żeby tak było. Proboszczowie z dorzucili swoje z ambon.

- Oj mylicie się Padalczyk, mylicie. Wtedy „Tybunowyborcza” wspierała Platformę. Tylko po wyborach, Pisssssssssuarczycy nie chcieli z nami zrobić koalicji. Miał być PO-PiS i nie wyszło! Zdradzili nas po wyborach!

- Może Szef ma rację. Wtedy nawet mówiło się o premierze z Krakowa, Janie Rokicie z Platformy. Nawet jego żona Neli zapisała się do PiS-u i była posłem w ubiegłej kadencji posłem na sejm. Tusk pozbył się Rokity, a Kaczyński jego starej nie wstawiając jej na listę. Wiem, że u Szefa pracuję tylko dlatego, że głosowałem na Platformę, ale przy urnach omal się nie pobiłem się z moją starą. Wtedy jeszcze nad Jerzwałdem unosił się duch „Radia Maryja”. Jedna z naszych mieszkanek Imrdziakowa puszczała od rana do nocy przez dwie kolumny ustawione na dachu to „ulubione” przeze mnie i ulubione przez moją starą radio. Nie było na nią sposobu.

- Tak było Padalczyk rzeczywiście sobie przypominam. Padalczyk nie macie gdzieś przykiszonego piwa, bo mnie coś suszy po wczorajszym?

- Mam.

- No to, co się ociągacie.

Janusz Sokołowski

Nad Jerzwałdem nad unosi się duch „Radia Maryja”

Z akt Kazimierza Napiórkowskiego

Obyczaje Majowe

Pomysł poświęcenia miesiąca maja Matce Boskiej jest stosunkowo młody, bo sięga końca XIII wieku. Wprowadził go król Kastylii i Leonu. Do Polski wprowadzili go jezuici w 1838 roku, ale u nas zwyczaj ten natychmiast się rozpowszechnił.

Już w latach siedemdziesiątych tamtejszego wieku, ani dziedzic, ani chłop nie wyobrażali bez tego nowego obyczaju wiosny. Jednak u nas zamiast modlić się do figur w kościołach wędrowano do przydrożnych kapliczek. Tam modlono się i śpiewno pieśni maryjne w nadziei, że Matka Boska wstawi się u Boga Ojca i Syna za skruszonymi grzesznikami. Tak pozostało do dnia dzisiejszego. Kobiety, które są głównym motorem tego święta, odnawiają te kapliczki przydrożne, przyozdabiają kwiatami, lampkami choinkowymi i latarenkami. Od dziesięcioleci więc okoliczni mieszkańcy zbierają się wokół kapliczek o zmroku, a w dzień zostawiają drobne pieniądze na latarenki i kwiaty.

w Jerzwałdzie stoją dwie nowe kapliczki oraz krzyż. Jedna z nich została wzniesiona na gruntach prywatnych i jest niedostępna dla osób postronnych, druga stoi przy drodze z centrum Jerzwałdu do Witoszewa, przy posesji państwa Smagałów i chyba przez nich ufundowana jest ogólnie dostępna. Jednak najbardziej popularne miejsce w centrum przy krzyżu, dekorowane i utrzymywane w czystości przez Koło Gospodyń Wiejskich „Stokrotka”. U nas obydwie kapliczki są bliźniaczo podobne architektonicznie. Matka Boska jest umieszczona za szybą. (Fotografie - Janusz Sokołowski)

Najwięcej kapliczek na sąsiedniej Warmii wybudowano na przełomie XIX i XX wieku, przyczyniły się do tego: wzrastający po objawieniach w niedalekim Gietrzwałdzie kult maryjny, a z drugiej strony sprzeciw wobec Kulturkampfu (1871 r. fotel kanclerza II Rzeszy objął Otto von Bismarck, który od samego początku rozpoczął walkę z językiem polskim i katolicyzmem na Warmii i Mazurach). Swoista religijność ludności warmińskiej doprowadziła do licznego fundowania kapliczek i krzyży przydrożnych, otaczanych przez okoliczną ludność czcią. Najczęściej spotykane motywy to figury Maryi, św. Jana Nepomucena oraz Chrystusa dźwigającego krzyż. Przy kapliczkach gromadzono się na nabożeństwa majowe, śpiewano pieśni religijne i odprawiano msze. Kapliczki warmińskie są charakterystycznym elementem warmińskiego krajobrazu, jak również znakiem rozpoznawczym regionu.

Według jednego z badaczy – Janusza Jasieńskiego na Warmii w roku 1918 było około 1350 kapliczek. Obecnie szacuje że na Warmii stoi około 1600 kapliczek.

Do obyczajów majowych wszedł również świecki obyczaj uczczenia 1 maja jako święto klasy robotniczej. Przed II Wojną Światową, co bardziej zaangażowanych członków związków zawodowych zamykano w tym czasie do więzień (zamykano mojego dziadka Kazimierza Grudnia). Po wojnie stało się największym robotniczym świętem z pochodami, majówkami, festynami. Do końca komuny 1989 roku. W tym czasie powstała moja piosenka:

1-maja

^{Robotniczej
klasy święto, idziesz z twarzą uśmiechniętą,}

^{cieszy
się, że wraz tobą jest kolega, choć on z trwogą wypatruje dyrektora.}

^{Jest
dyrektor, poznał, widział, może w końcu da mi przydział na lodówkę, będę chyba
niósł szturmówkę.}

^{Mogę
krzyknąć przed trybuną: Niech nam żyje nasze biuro! Krzyknę, co kto będzie
chciał, żebym tą lodówkę miał.}

^{Przed
pochodem, przed pochodem wypłacano nam nagrodę.}

^{Tym,
co przyszli oczywiście, będzie piwo i kiełbaski, lecz na koniec i bez łaski.}

^{Start
– najbardziej zasłużeni na trybunie wśród czerwieni

W dole zaś zakłady pracy (szkoły, żłobki i junacy).}

^{Zgodnie
już manifestują, co do tych z trybuny czują,}

^{Wyrażając
swe poparcie za to piwko i za żarcie.}

^{Wolne
tempo, by za szybko nie skończyła się impreza.}

^{Każdy
cywil do pomocy niejednego ma harcerza.}

^{Najmniej
idzie robotników, no cóż czasem tak się zdarza.}

^{Gości
się z dużo naszło więc nie widać gospodarza.}

^{Pieśń
ta nagle tu się kończy, szybciej niż się skończył pochód!}

^{Cóż,
z pochodu w przyszłym roku może dla mnie będzie dochód.}

^{Dzisiaj,
zaledwie po dwudziestu paru latach 1 maja powinien być w Polsce ogłoszonym
Świętem Ludzi Pracy Bez Pracy. Jak szybko zapomniano o zwykłych ludziach. W
Polsce najszybciej w Unii Europejskiej rośnie przepaść pomiędzy biedakami, a
ludźmi zamożnymi. Dotyczy to głównie ludzi młodych, którzy nie mają tu szansy.
Przecież to bezsensowne, żeby praca na czarno stawała się normą.}

^{Pochód
1-szomajowy z tej okazji pokazywany telewizji i teatr w postaci szefa SLD
Millera i szefa Ruchu Palikota był
żenującym widowiskiem.}

3 maja to również świeckie bardzo istotne dla naszego kraju, szczególnie uroczyście obchodzone od roku 1989, (śmieję się, że jest to święto przechodnie z 1 maja na 3 maja). Dla regionu Warmii i Mazur jest to również dzień bardzo ważny. Tego dnia jest uroczyście wręczana w Olsztynie Nagroda imienia Biskupa Ignacego Krasickiego w olsztyńskim zamku. Nagroda przyznawana od 1989 roku za znaczące dzieło lub całokształt działań twórczych i artystycznych osobom związanym z Warmią i Mazurami w dziedzinach: literatura, plastyka, muzyka, dziennikarstwo, fotografika, teatr, architektura, ochrona dóbr kultury, muzealnictwo, edytorstwo, szeroko pojęte nauki humanistyczne.

Według przewodniczącego Waldemara Żebrowskiego „Pomysł przyznawania w Olsztynie tego rodzaju nagrody zrodził się jeszcze w 1987 roku, w trakcie kilkakrotnych rozmów, jakie prowadziłem z Krzysztofem Stachowskim, ówcześnie aktywnym miejscowym działaczem kulturalnym. Wkrótce wokół idei nagradzania zasługujących na to wybitnych postaci w regionie skupiła się grupa osób o umiarkowanych poglądach z kręgów ludzi nauki, kultury, sztuki, literatury, prasy i polityki.

Wszystkim przyświecała jedna myśl — w świecie kulturalnej unifikacji, lansowania przez komunistyczne władze określonych postaw i wzorców stworzyć swoistą tego przeciwwagę. Postanowiliśmy więc honorować wyróżnieniem tych, którzy potrafili być zawsze wierni sobie i swojemu dziełu, mało tego, są w swej pracy nadal aktywni i nadal twórczy. Nieprzypadkowo owo docenienie i uhonorowanie laureata widzieliśmy w patronie nagrody, także w jego tytule Biskupa, sugerującym naszą niezależność w stosunku do ówczesnej polityki kulturalnej.

W takiej atmosferze rozważań ukształtowała się Kapituła Nagrody, której zostałem przez gremium wybrany przewodniczącym. Jej pierwszy skład tworzyli nadto: prof. Tadeusz Maria Gelewski, Krzysztof Marek Stachowski, Tomasz Śrutkowski, Józef Jacek Rójek, Henryk Oszczakiewicz i Tadeusz Willan. Niestety, w 1990 roku Henryk Oszczakiewicz zmarł, Tadeusz Willan natomiast przestał uczestniczyć w pracach Kapituły wraz z upadkiem dwutygodnika „Warmia i Mazury", którego był redaktorem naczelnym. Ich miejsce zajęli Wiktor Marek Leyk oraz Tadeusz Steigert. Szeregi Kapituły uzupełnił do stanu obecnego w 1997 roku Saturnin Fadrowski.

Od początku Kapituła wiedziała, iż do ideowych założeń, jakie stawia sobie regulamin Nagrody imienia Biskupa Krasickiego, trzeba znaleźć jakąś bezpieczną płaszczyznę polityczną, która broniłaby cale przedsięwzięcie przed przewidywanymi utrudnieniami ze strony zawsze czujnej siły przewodniej. A byt to przełom lat 1988-1989, z dobrze umocowanymi w naszym regionie rządami ekipy zrodzonej w stanie wojennym. Wybór padł na lokalny układ stworzony w Stronnictwie Demokratycznym.

I tak pierwszą regionalną inicjatywą nowego Prezydium Rady Okręgu SD w Olsztynie było podjęcie w dniu 13 stycznia 1989 roku decyzji o powołaniu do życia Nagrody imienia Biskupa Ignacego Krasickiego. Miała ona być wręczana co roku w czasie uroczystości obchodów rocznicy Konstytucji 3 Maja. Nagrodę od początku stanowił medal pamiątkowy ufundowany i przekazany na ten cel przez Zarząd Oddziału Związku Literatów Polskich w Olsztynie oraz kwota pieniężna pochodząca od członków Kapituły. Przy czym należy tu przypomnieć, iż Medal Biskupa Ignacego Krasickiego z dewizą na awersie „Godzien Kraj Kochania...", projektu Barbary Lis-Romańczuk, funkcjonował już wcześniej. Jego pomysłodawcą był w 1978 roku Leonard Turkowski, ówczesny prezes olsztyńskiego oddziału ZLP Medal przyznawano członkom oddziału oraz osobom przez niego wytypowanym za „twórcze i interesujące prace związane z życiem literackim na Warmii i Mazurach". Z czasem przedsięwzięcie to zanikło.

Ustanowienie Nagrody Imienia Biskupa Ignacego Krasickiego zostało wyjątkowo źle odebrane w tzw. kręgach pezetpeerowskich mędrców. Byłem, jako przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego na Warmii i Mazurach oraz przewodniczący Kapituły Nagrody, kilkakrotnie namawiany do zaniechania jej wręczania. Jeszcze w dniu 3 Maja 1989 roku, na godzinę przed rozpoczęciem uroczystości na zamku olsztyńskim, ponowiono tę sugestię, zaznaczając, że „jest to dobra rada". Nagroda została jednak wręczona. Wkrótce nastały lata dziewięćdziesiąte, nastąpiły w kraju zmiany ustrojowe, nie była już potrzebna nagrodzie jakakolwiek płaszczyzna polityczna. Można powiedzieć, iż od 1990 roku Nagroda imienia Biskupa Ignacego Krasickiego stała się wyróżnieniem przyznawanym przez grono osób prywatnych, olsztyńskich działaczy kultury i polityki, ludziom zasłużonym dla regionu Warmii i Mazur. Wokół Kapituły udało się zgromadzić kilku życzliwych Nagrodzie mecenasów. Niezmienna od dziesięciu lat pozostała natomiast cała organizacyjna oprawa. Nagroda wręczana jest nieodmiennie w rocznicę Konstytucji 3 Maja i zawsze na zamku olsztyńskim — dawniej w Sali Biskupa Marcina Kromera, od kilku lat w obszerniejszej Sali Kopernikowskiej”.

^{Dotychczasowi laureaci:}

· 1989 - Tadeusz Matulewicz

· 1990 - Henryk Syska

· 1991 - Lucjan Czubiel

· 1992 - Andrzej Wakar

· 1993 - Hieronim Skurpski

· 1994 - ks. Jerzy Steckiewicz

· 1995 - Stefan Połom

· 1996 - Ryszard Czerwiński

· 1997 - Bolesław Marschall

· 1998 - Krzysztof Daukszewicz

· 1999 - Tadeusz Ostojski

· 2000 - Jerzy Ignaciuk

· 2001 - Marion Donhoff

· 2002 - Stanisław Ryszard Piechocki

· 2003 - Stefan Brzozowski

· 2004 - Jan Purzycki

· 2005 - Jan Chłosta

· 2006 - Piotr Bałtroczyk

· 2007 - Kira Gałczyńska

· 2008 - Władysław Ogrodziński

· 2009 - Władysław Katarzyński

2010 - Barbara Hulanicka

· 2011 - Andrzej Sakson

^{Poniżej kilka
moich fotografii z uroczystości z roku 1998 gdy nagradzano Krzysztofa
Daukszewicza oraz moja nowsza piosenka nigdzie nie chciana:}

Pochód

W Warszawie miał być jeszcze raz puszczony, pochód, więc Giertych żywił wstręt.

Parada gejów i innej hołoty, Giertych chciał działać, by poszło im do pięt.

Mocno wspierali go Pissssuarczycy. Ich też mierziło, co orzekł jakiś sąd.

Europejski – a to skurczybyki! My z Europy takiej wspólnej chcemy won!

Albośmy to, jacy tacy, jacy tacy chłopcy Wszechpolscy poprosimy piwo (z hitlerowskim pozdrowieniem) byle było żywo!

Ten lekarz nigdy więcej już nikogo! Wykrzyczał Ziobro minister w świetle lamp.

I w reżimówce film pokazywali, jaki łapownik ten doktor, jaki cham!

Inny znów doktor pobierał organy od takich, w których się jeszcze życie tli.

A tu strajkować jeszcze mają czelność chamy w kamasze wszystkich – rzekł Dorn i uniósł brwi.